Chorzy z zaawansowaną niewydolnością serca są obarczeni szczególnie niekorzystnym rokowaniem. Niektórym z nich możemy pomóc implantując specjalny stymulator resynchronizujący (CRT), który powoduje zsynchronizowanie skurczu niewydolnego serca na poziomie przedsionkowo-komorowym, międzykomorowym i śródkomorowym. Dodanie tego typu terapii do leczenia farmakologicznego i/lub kardiochirurgicznego powoduje znaczna poprawę u ok. 60-80% chorych.
Zabieg jest trudny technicznie, a stopień trudności implantacji elektrody lewokomorowej (przez układ żylny serca) znacznie zależy od anatomii układu żylnego . W zależności od dostępnego sprzętu, doświadczenia lekarza sukcesem kończy się od 80-98% operacji.
Należy jednak zauważyć, że operacji poddawani są pacjenci z zaawanowaną niewydolnością serca, co powoduje, że należy uwzględnić małe, ale realne ryzyko zgonu okołooperacyjnego (nasilenie niewydolności serca, zaburzenia rytmu serca, uszkodzenie mechaniczne serca) i z powodu długości procedury (czasami nawet kilka godzin) zwiększone ryzyko infekcyjne.
Przyjmując jednak, że choroba pacjenta- zaawansowana niewydolność serca wiąże się nawet z 30% roczną śmiertelnością udany zabieg może spowodować odwrócenie historii naturalnej tej choroby- znaczną poprawę samopoczucia pacjenta, zmniejszenie ilości hospitalizacji, a przede wszystkim rokowania !
Kwalifikacja oparta jest na stanie klinicznym pacjenta, EKG, wyniku echokardiografii i przede wszystkim na uczciwej rozmowie pacjenta z lekarzem i wyważeniu akceptowalnego ryzyka przez pacjenta do korzyści płynących z wykonania zabiegu.
Pionierem CRT i nauczycielem praktycznie wszystkich lekarzy w Polsce jest
prof. Andrzej Kutarski związany ośrodkiem lubelskim- obecnie Przewodniczący Sekcji Rytmu Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego
Wytyczne dotyczące stymulacji serca i desynchronizacji Grupa Robocza
Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego ds. stymulacji serca i
resynchronizacji we współpracy z Europejskim Towarzystwem Rytmu Serca.
ESC oryginalny tekst opublikowany w European
Heart Journal (European Heart Journal 2007; 28: 2256–2295).
Polskie tłumaczenie Kardiologia Polska 2007; 65: 12
3.1.2.1. Wpływ
resynchronizacji serca na objawy i tolerancję wysiłku
Wyniki wszystkich badań z
randomizacją potwierdzają istotną poprawę objawową i zwiększenie tolerancji
wysiłku w wyniku stosowania CRT. Średnia klasa czynnościową wgNYHAzmniejszasięo 0,5–0,8,dystanspokonywany w czasie
6-minutowegomarszuwzrastaśrednioo 20%, a maksymalne
pochłanianie tlenu podczas badania spiroergometrycznego ograniczonego objawami
o 10–15%. We wszystkich badaniach poprawiła się też jakość życia, mierzona
zwykle za pomocą kwestionariusza „Minnesota Living with Heart Failure”.
Wielkość poprawy klinicznej była podobna lub większa niż w badaniach z lekami.
Co więcej,stosując CRT w uzupełnieniu standardowego leczenia farmakologicznego CHF, odnotowano
kumulację korzystnych efektów obu form terapii. (…)
3.1.2.3. Wpływ resynchronizacji serca na
śmiertelność
BadaniaCARE-HFiCOMPANIONzaprojektowano z myślą o ocenie wpływu CRT na
częstość występowania zdarzeńtworzącychgłównyzłożonypunktkońcowy, obejmującypowikłaniai zgony.Do badania COMPANION włączono 1520 chorych i
zgodnie z zasadami randomizacji przydzielono ich w proporcji 1:2:2 do grupy
OPT, OPT w skojarzeniu z CRT (CRT-P) oraz OPT w skojarzeniuzCRT-ICD(CRT-D).ZastosowanietakCRT-P,jak i CRT-D wiązało się ze zmniejszeniem o
20% częstości występowania zgonów i hospitalizacji niezależnie od przyczyny,
tworzących główny złożony punkt końcowy (p <0,01). JednaktylkozastosowanieCRT-Dwiązałosięz istotnym zmniejszeniem śmiertelności
całkowitej (współczynnik ryzykawzględnego:36%,redukcjabezwzględna:7%, p=0,003).Zmniejszeniewzględnegoryzykazgonuo 24% (bezwzględnego o 4%) w grupie CRT-P było na granicy
znamiennościstatystycznej(p=0,059) (...)
3.2.1. Zalecenia
stosowania resynchronizacji serca za pomocą stymulatora dwukomorowego (CRT-P)
lub stymulatora dwukomorowego z funkcją kardiowertera-defibrylatora (CRT-D) u
chorych z niewydolnością serca.
Chorzy z niewydolnością serca z objawami III lub IV klasy wg
NYHA mimo stosowania OPT, z LVEF ≤35%, poszerzeniem LV (w kontrolowanych
badaniach nad CRT stosuje się odmiennekryteriaposzerzenia LV:wymiarkońcoworozkurczowyLV>55mm,wymiarkońcowoskurczowyLV >30mm/m2,wymiarkońcowoskurczowyLV>30mm/m wzrostu), prawidłowym
rytmem zatokowym i szerokimi zespołami QRS (≥120 ms).
• Stosowanie CRT-P w celu zmniejszenia częstości zachorowańizgonów.KlasaI,poziomwiarygodnościA
• CRT-D jest akceptowalną alternatywą u chorych z ponadrocznymoczekiwanymczasemprzeżyciawdobrym stanie czynnościowym. Klasa I, poziom wiarygodności B
3.2.2. Zalecenia
stosowania stymulacji dwukomorowej u chorych z niewydolnością serca i odrębnymi
wskazaniami do stymulacji stałej
ChorzyzniewydolnościąsercaiobjawamiIIIlub IV klasy wg NYHA, LVEF ≤35%, poszerzeniem LV i odrębnymi wskazaniami
do stymulacji stałej (pierwsze wszczepienie lub rozbudowa konwencjonalnego układu stymulującego).
Klasa IIa, poziom wiarygodności C.
3.2.3 Zalecenia
stosowania kardiowertera--defibrylatora z funkcją stymulacji dwukomorowej
(CRT-D) u chorych z niewydolnością serca i wskazaniami do wszczepienia
kardiowertera-defibrylatora
Chorzyz
niewydolnościąsercai wskazaniamiklasy I do wszczepienia ICD (pierwsze wszczepienie lub wymiana
urządzenia), u których mimo OPT utrzymują się objawy III lub IV klasywgNYHA,LVEV≤35%,występujeposzerzenie LV, z
szerokimi zespołami QRS (≤120 ms).
Klasa I, poziom wiarygodności B .
3.2.4 Zaleceniastosowaniastymulacjidwukomorowej u
chorychz niewydolnościąsercai utrwalonym migotaniem przedsionków.
Chorzy z niewydolnością serca i utrzymującymi się mimo OPT
objawami III lub IV klasy wg NYHA, z LVEF ≤35%, poszerzeniem LV, utrwalonym AF
i wskazaniami do ablacji łącza p-k.
Klasa IIa, poziom wiarygodności C.
Wybór własny DS- pełen tekst na www.ptkardio.pl
Poniżej obraz skopii RTG z widocznym trzema elektrodami-w prawym przedsionku, prawej komorze i przez zatokę wieńcową/układ żylny serca "na" lewej komorze serca.