badanie elektrofizjologiczne

Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Lekarska CORSTYM lek.Damian Sendrowski

Wszystko dla Twojego Serca i Twojego Domu

Twoja wyszukiwarka

Strona główna

Opisy zabiegów

Co to jest badanie elektrofizjologiczne?

Badanie elektrofizjologiczne jest inwazyjnym badaniem serca (wymagającym wprowadzenia do serca cewników), wykonywanym w celu dokładnego rozpoznania rodzaju arytmii.

Po co wykonywane jest badanie elektrofizjologiczne ?

Kierując się wynikiem uzyskanym podczas badania elektrofizjologicznego lekarz będzie w stanie dokładnie rozpoznać rodzaj arytmii na które cierpisz. Dzięki temu możliwy będzie właściwy wybór sposobu leczenia – np.: leczenie za pomocą leków, implantacja rozrusznika serca lub kardiowertera-defibrylatora serca, albo też wykonanie zabiegu ablacji.

Stymulator serca (zwany też rozrusznikiem) jest urządzeniem potrzebnym w sytuacji, gdy serce bije zbyt wolno. Pozwala on na przyśpieszenie akcji serca do określonej częstości (np. 90/minutę). Niektóre stymulatory mają możliwość przyśpieszenia stymulacji serca w trakcie wysiłku, czyli naśladują zachowanie naturalne (tak jak w każdym „zdrowym" sercu np. bieganie powoduje przyśpieszone bicie serca, bo tego potrzebuje organizm w trakcie wysiłku). W niektórych sytuacjach możliwe jest zastosowanie stymulatorów, których częstość stymulacji jest regulowana przez samo serce pacjenta (jest to możliwe wtedy, gdy prawidłowo działa własny „rozrusznik" znajdujący się w każdym sercu).

Rozrusznik jest urządzeniem o wielkości zbliżonej do pudełka zapałek (trochę większy, i nieco cieńszy). Do przesyłania impulsów elektrycznych do serca (a także odbierania impulsów powstających w sercu) służy specjalny przewód elektryczny, nazywany elektrodą. Stosuje się, w zależności od wskazań lekarskich, stymulatory dwujamowe (z dwoma elektrodami — jedną umieszczoną w prawym przedsionku, drugą w prawej komorze serca) lub jednojamowe (z jedną elektrodą) oraz stymulatory resynchronizujące , które pozwalają na stymulację obu komór serca i przedsionka. Wszczepienie stymulatora serca polega na wprowadzeniu elektrody /elektrod do serca przez żyły. Zabieg polega na odnalezieniu pod skórą (w bruździe pomiędzy mięśniem naramiennym a mięśniem piersiowym) żyły, przez którą wkłada się elektrodę aż do serca. Czasami żyła ta może być zbyt mała - konieczne jest wtedy nakłucie większej żyły biegnącej głębiej, pod obojczykiem. Rozrusznik umieszczony jest pod skórą w górnej części klatki piersiowej.

Czy zabieg implantacji stymulatora metodą kardiologiczną -przezżylną jest niebezpieczny?

Inne problemy w trakcie zabiegu lub bezpośrednio po nim to możliwość wystąpienia stanu zapalnego w miejscu wszczepionego stymulatora, spowodowanej infekcją (aby temu zapobiec zabieg wykonywany jest pod osłoną antybiotykową w warunkach sterylności odpowiadających sali operacyjnej) lub reakcją organizmu pacjenta na ciało obce. W takim przypadku może wystąpić konieczność usunięcia stymulatora. W okresie odległym po zabiegu, może być zaburzony odpływ krwi i chłonki z kończyny, po stronie której wszczepiono stymulator (nawet u dorosłych osób po wszczepieniu rozrusznika obserwuje się niekiedy spuchnięcie ręki utrzymujące się do pół roku po zabiegu). W skrajnym przypadku konieczne może być wyjęcie stymulatora. U niektórych pacjentów w miejscu, w którym przyłożona jest elektroda do powierzchni serca może dojść do zwłóknienia i pogrubienia tkanki, co utrudnia przedostawanie się prądu z elektrody do mięśnia sercowego (tzw. blok wyjścia). Aby uzyskać skuteczną stymulację, konieczne jest wtedy stosowanie dużych impulsów, co może szybko wyczerpać baterię stymulatora. W takiej sytuacji niezbędna może okazać się zmiana miejsca położenia elektrody w sercu. Każde z opisanych powikłań występuje u mniej niż 1% poddanych zabiegowi pacjentów.

Co po zabiegu ?

Stymulator serca jest tak naprawdę małym komputerem, który ma wiele programów stymulacji serca oraz analizy odbieranych z serca impulsów. Można nim sterować (programować go) przez specjalne urządzenie nazywane programatorem. Nie wymaga to przecinania skóry, a jedynie przystawienia specjalnej głowicy w okolicy rozrusznika. Każdy pacjent musi regularnie pojawić się do kontroli stymulatora w Poradni Kardiologicznej – I piętro. Terminy kontroli będą wyznaczane każdorazowo w trakcie oceny pracy stymulatora.

Należy pamiętać, że u części pacjentów stymulator wyłączy się, jeśli będzie niepotrzebny ( czyli serce będzie samo biło wystarczająco szybko). W tych momentach w standardowym ekg nie będzie widać śladu obecności rozrusznika. Stymulator samoczynnie włączy się przy zwolnieniu akcji serca. Pozwala to na oszczędzanie baterii stymulatora. Przy stwierdzeniu jej wyczerpywania się (z reguły kilka-kilkanaście lat) wymienia się cały stymulator.

Czego nie wolno?

Bezpośrednio po zabiegu elektrody są tylko zaczepione w sercu. Gwałtowny ruch (np. przy machaniu ręką po stronie stymulatora) mógłby spowodować ich przemieszczanie i zaburzenia stymulacji. Po około trzech miesiącach elektroda przyrasta do serca i wtedy takie ryzyko już nie występuje. Należy jednak pamiętać, że przesadne obciążenie tej ręki w okresie późniejszym (np. przy noszeniu wiadra z węglem, podnoszeniu szafy itp.) może napinać elektrodę i spowodować jej uszkodzenie.

Nowoczesne stymulatory serca są odporne na działanie promieniowania emitowanego przez sprzęt gospodarstwa domowego. Możliwe jest więc oglądanie telewizji, praca na komputerze, używanie odkurzacza, jazda tramwajem itp. Bezpieczne jest także używanie telefonu komórkowego - zalecamy jedynie, aby nie nosić go blisko stymulatora ( w kieszeni na piersi) oraz nie używać w samochodzie osobowym bez podłączenia do zestawu antenowego. Zalecamy także, aby nie przebywać długi czas w pobliżu kuchenki mikrofalowej. Urządzenia te mogłyby przeprogramować rozrusznik. Przeciwwskazane jest przebywanie w zasięgu dużego promieniowania elektromagnetycznego (elektrownia, stacja transformatorowa).

Nie należy przekraczać bramek kontrolnych na lotniskach międzynarodowych - po okazaniu dokumentu świadczącego o posiadaniu stymulatora serca pacjent będzie przepuszczony obok nich.

Defibrylator/kardiowerter (czyli ICD)

Defibrylator/ kardiowerter (czyli ICD) jest urządzeniem, którego wszczepienie proponujemy chorym zagrożonym wystąpieniem arytmii groźnych dla życia -częstoskurczu komorowego lub migotania komór. ICD może przerwać arytmię korzystając z dwóch rodzajów interwencji:

1)szybkiej stymulacji serca, która ma przerwać częstoskurcz komorowy - ten rodzaj interwencji może pozostać niezauważony przez chorego.

2)wyładowanie prądu (defibrylacja lub kardiowersja), które następuje przy nieskuteczności szybkiej stymulacji u chorych z częstoskurczem, lub jako pierwszy rodzaj terapii u chorych z migotaniem komór. Ten rodzaj terapii będzie zauważone przez pacjenta jako dość dokuczliwe uderzenie w klatce piersiowej. Należy podkreślić, że ICD nie zapobiega arytmii, a jedynie przerywa ją, wobec czego po implantacji urządzenia nie wolno przerwać pobierania leków antyarytmicznych.

ICD może również pełnić role stymulatora serca. Stymulator serca jest urządzeniem potrzebnym w sytuacji, gdy serce bije zbyt wolno.

ICD jest urządzeniem o wielkości zbliżonej do pudełka zapałek (nieco większy). Do przesyłania impulsów elektrycznych do serca (a także odbierania impulsów powstających w sercu) służy specjalny przewód elektryczny, nazywany elektrodą. Stosuje się, w zależności od wskazań lekarskich, urządzenia dwujamowe (z dwiema elektrodami - jedną umieszczoną w prawym przedsionku, drugą w prawej komorze serca) lub jednojamowe (z jedną elektrodą).

Wszczepienie ICD polega na wprowadzeniu elektrody (elektrod) do serca przez żyły. Zabieg polega na odnalezieniu pod skórą (w bruździe pomiędzy mięśniem naramiennym a mięśniem piersiowym) żyły, przez którą wkłada się elektrodę aż do serca. Czasami żyła ta może być zbyt mała - konieczne jest wtedy nakłucie większej żyły biegnącej głębiej, pod obojczykiem. ICD umieszczony jest pod skórą w górnej części klatki piersiowej.

Czy zabieg implantacji stymulatora metodą kardiologiczną - przezżylną jest niebezpieczny?

W trakcie zabiegu konieczne jest nacięcie skóry na długości około 3- 4 cm. Nacięcie wykonuje się w miejscu, które jest stosunkowo mało widoczne. Nie znaczy to jednak niestety, że wszczepienie jest całkowicie pozbawione ryzyka. Jednym z problemów, który może powstać w trakcie zabiegu jest możliwość powstania perforacji (czyli przebicia ściany serca), przez którą krew może wypływać z serca (do worka osierdziowego). Z uwagi na zagrożenie życia konieczny może być wtedy zabieg kardiochirugiczny w trybie natychmiastowym z zaszyciem powstałej szczeliny. Innym problemem może być przedostanie się powietrza do jamy opłucnej, do którego może dojść w trakcie opisanego powyżej nakłuwania głęboko położonej (przy płucu) żyły podobojczykowej. Konieczne jest wtedy zastosowanie drenażu - odessanie powietrza przez dren założony do jamy opłucnowej. Większa część zabiegu przeprowadzona jest w znieczuleniu miejscowym. Nieodzownym elementem zabiegli jest także kontrola skuteczności działania antyarytmicznego urządzenia. Po jego implantacji wywołuje się arytmię i kontroluje skuteczność jej przerwania przez ICD. W razie nieskuteczności jego działania zespół lekarski przygotowany jest do natychmiastowego użycia urządzeń zewnętrznych. Z uwagi na rodzaj arytmii (groźnej dla życia) jest to jednak etap związany z największym ryzykiem. Jest on przeprowadzany w znieczuleniu ogólnym. Inne problemy w trakcie zabiegu lub bezpośrednio po nim to możliwość wystąpienia stanu zapalnego w miejscu wszczepionego stymulatora, spowodowanej infekcją (aby temu zapobiec zabieg wykonywany jest pod osłoną antybiotykową w warunkach sterylności odpowiadającej sali operacyjnej) lub reakcją organizmu pacjenta na ciało obce. W takim przypadku może wystąpić konieczność usunięcia ICD. W okresie odległym po zabiegu może być zaburzony odpływ krwi i chłonki z kończyny, po stronie której wszczepiono urządzenie (nawet u dorosłych osób obserwuje się niekiedy spuchnięcie ręki utrzymujące się do pół roku po zabiegu). W skrajnym przypadku konieczne może być usunięcie ICD. U niektórych pacjentów w miejscu, w którym przyłożona jest elektroda do powierzchni serca może dojść do zwłóknienia i pogrubienia tkanki, co utrudnia przedostawanie się prądu z elektrody do mięśnia sercowego (tzw. blok wyjścia). Aby uzyskać skuteczną stymulację, konieczne jest wtedy stosowanie dużych impulsów, co może szybko wyczerpać baterię. W takiej sytuacji niezbędna może okazać się zmiana miejsca położenia elektrody w sercu.

Co po zabiegu?

ICD jest tak naprawdę małym komputerem, który ma wiele programów stymulacji serca oraz analizy odbieranych z serca impulsów. Można nim sterować (programować go) przez specjalne urządzenie nazywane programatorem. Nie wymaga to przecinania skóry, a jedynie przystawienia specjalnej głowicy w okolicę urządzenia. Każdy pacjent musi regularnie pojawić się do kontroli ICD. Najczęściej odbywają się one kolejno: tydzień po zabiegu, miesiąc po implantacji, a następnie co 3 miesiące. Często jednak chcemy pacjentów widzieć częściej. Terminy kontroli będą wyznaczane każdorazowo w trakcie oceny pracy urządzenia. Oczywiście pacjent powinien pojawiać się dodatkowo do kontroli po każdej interwencji ICD, jaką poczuł. Kontrole odbywają się w Poradni Kardiologicznej Szpitala Specjalistycznego św. Wojciecha-Adalberta- I piętro.

Czego nie wolno?

Bezpośrednio po zabiegu elektrody są tylko zaczepione w sercu. Gwałtowny ruch (np. przy machaniu ręką po stronie stymulatora) mógłby spowodować ich przemieszczanie i zaburzenia stymulacji. Po około trzech miesiącach elektroda przyrasta do serca i wtedy takie ryzyko już nie występuje. Należy jednak pamiętać, że przesadne obciążenie tej ręki w okresie późniejszym (dotyczy to głównie już osób dorosłych np. przy noszeniu wiadra z węglem, podnoszeniu szafy itp.) może napinać elektrodę i spowodować jej uszkodzenie.

Nowoczesne kardiowertery/defibrylatory serca są odporne na działanie promieniowania emitowanego przez sprzęt gospodarstwa domowego. Możliwe jest więc oglądanie telewizji, praca na komputerze, używanie odkurzacza, jazda tramwajem itp. Bezpieczne jest także używanie telefonu komórkowego - zalecamy jedynie, aby nie nosić go blisko ICD (w kieszeni na piersi) oraz nie używać w samochodzie osobowym bez podłączenia do zestawu antenowego. Zalecamy także, aby nie przebywać długo w pobliżu kuchenki mikrofalowej. Urządzenia te mogłyby przeprogramować rozrusznik. Przeciwwskazane jest przebywanie w zasięgu dużego promieniowania elektromagnetycznego (elektrownia, stacja transformatorowa).

Nie należy przekraczać bramek kontrolnych na lotniskach międzynarodowych - po okazaniu dokumentu świadczącego o posiadaniu stymulatora serca pacjent będzie przepuszczony obok nich.